دیوان «غربی-شرقی»

«یوهان ولفگانگ فون گوته» (به آلمانی: Johann Wolfgang von Goethe) (28 اوت 1749 – 22 مارس 1832)، شاعر، نویسنده، نقاش، فیلسوف، سیاستمدار و دانشمند بزرگ بود. یوهان ولفگانگ گوته در 28 اوت 1749 در فرانکفورت کنار رود ماین که در آن ایام شهری سلطنتی و آزاد به حساب می آمد، زاده شد. پدرش، «یوهان کاسپار گوته» از اهالی ممتاز فرانکفورت بود که به وکالت دعاوی اشتغال داشت. مادرش، «الیزابت تِکستور» سومین فرزند «یوهان ولفگانگ تکستور» بود که در مقام رئیس شورای دولتی فرانکفورت یکی از مهمترین شخصیت های شهر به حساب می آمد. یوهان کاسپار گوته و الیزابت تکستور در 20 اوت 1748 ازدواج کردند و نخستین فرزندشان «یوهان ولفگانگ گوته» یک سال بعد به دنیا آمد و نام پدرِ الیزابت را بر او گذاشتند، با این امید که روزی بتواند شخصیتی ممتاز همچون پدربزرگش در شهر خود به حساب آید. آن گونه که رسم خانواده های بورژوای فرانکفورت بود، یوهان ولفگانگ در ایام کودکی به مدرسه نرفت و تحصیلات ابتدایی را در خانۀ پدری و با آموزگاران خصوصی پشت سر نهاد. لاتین، یونانی، فرانسه، انگلیسی، ایتالیایی و عبری فرا می گرفت، نقاشی می کرد و به موسیقی نیز علاقه داشت. از همان دوران کودکی قطعاتی منظوم می سرود که با طنزی کودکانه و گاه مضمونی مذهبی همراه بود. یک سال پس از تولد یوهان، خواهرش «کورنِلیا» به دنیا آمد. این دو باید در غم از دست رفتن چهار برادر و خواهر کوچکتر خود با مادر شریک می بودند. الیزابت با از دست دادن چهار فرزند کوچک خود در زمان نوزادی، دل به یوهان و کورنلیا بست و تمام زندگی خود را وقف این دو فرزند کرد. در سال 1759، یوهان 10 ساله شاهد ورود سربازان فرانسوی به فرانکفورت بود و در همان سال برای نخستین بار به دیدن نمایشی فرانسوی رفت. این نمایش چنان تأثیری در یوهان گذاشت که بعدها در بسیاری از نوشته ها و نامه هایش، بارها به چنین مضمونی اشاره می کند که «تفنگ ها می آیند و می روند و قلم ها می مانند». در پاییز 1765، زمانی که شانزده سال بیش نداشت، بنا به میل و علاقۀ پدرش راهی لایبزیک شد تا در دانشگاه آن شهر رشتۀ تحصیلی پدر را دنبال کند و علم حقوق فرا گیرد. لایبزیک در آن ایام، لقب «پاریس کوچک» را داشت و کانون فرهنگ اجتماعی و فرانسوی روکوکو به حساب می آمد. روکوکو سبک هنری قرن هجدهم بود که به دلیل تنوع مضامین، ظرافت و تزیین بیشتر و تا حدی افراطی، از سبک باروک متمایز می گشت و لایبزیک نیز مهد این سبک به حساب می آمد. یوهان در همان آغاز ورودش به لایبزیک، تحصیل علم حقوق را کسالت بار یافت و بیشتر به آتلیۀ نقاشی «اِی.اِف.اوسِر» می رفت و تعلیم نقاشی می گرفت. در سال 1768 به دلیل بیماری، تحصیل را نیمه تمام رها کرد و لایبزیک را به قصد بازگشت به خانه، ترک کرد. باقی ماندۀ سال 1768 و سال 1769 را در خانۀ پدری در فرانکفورت سپری کرد تا به تدریج روح و جسمش درمان شد. در همین ایام نگارش نمایشنامۀ کمدی «شرکای جرم» را آغاز کرد و نخستین مجموعۀ اشعارش را به چاپ رساند. در آوریل 1770، یوهان 21 ساله برای اتمام تحصیل در رشتۀ حقوق راهی استراسبورگ شد. گوته علاقه زیادی به نوشته‌ها و آثار شاعران ایرانی و فارسی داشت و شدیداً تحت تأثیر حافظ بود. از مهمترین آثار او می توان به «اگمونت»، «نغمه‌های رومی»، «سفرنامهٔ ایتالیا»، «دیوان غربی-شرقی» و …  اشاره کرد. یوهان ولفگانگ فون گوته در 22 مارس ۱۸۳۲ در سن 82 سالگی در شهر وایمار درگذشت و در همان‌جا به خاک سپرده شد.