نمایشنامه و تئاتر «رند خلوت نشین»
درباره پری صابری:
پری صابری (1 فروردین 1311 – 20 شهریور 1403)، کارگردان تئاتر، نمایشنامه نویس و نویسندۀ رمان ایرانی بود. وی در سال 1311 در کرمان متولد شد. پس از اتمام دورۀ متوسطه برای تحصیل در رشته سینما و تئاتر به پاریس رفت و در دوران دانشجویی فیلم کوتاهی دربارهٔ یکی از رباعیات خیام ساخت که به عنوان بهترین فیلم دانشجویی ۱۹۵۴ در فرانسه برگزیده شد اما چون در آن زمان فیلمسازی یک زن خارجی برای مردان فرانسوی برخورنده بود او به فراگیری تئاتر پرداخت. صابری پس از مدتی برای مطالعه در اسپانیا در سال ۱۳۴۴ به ایران بازگشت و پس از آن، گروه تئاتر «پازارگاد» را ایجاد کرد. صابری از سال ۱۳۴۷ تا ۱۳۵۷ مدیر فعالیتهای فوق برنامه دانشگاه تهران بود و «تالار مولوی» را در تهران تأسیس کرد. او محل فعلی تالار را که یکی از انبارهای مخروبهٔ دانشگاه بود، با تغییر کاربری به تالار مولوی تبدیل کرد. این تالار یکی از بهترین سالنهای بلک باکس ایران است که قابلیت جابهجایی جایگاه تماشاگران را داراست. از دیگر آثار پری صابری میتوان به ترجمۀ نمایشنامه هایی همچون «کرگدن اوژن یونسکو»، «مردگان بیکفن و دفن» و «شش شخصیت در جستوجوی نویسنده» اشاره کرد. او همچنین سابقۀ بازیگری در دو فیلم «شب قوزی» ساختۀ «فرخ غفاری» و «خشت و آینه» به کارگردانی «ابراهیم گلستان» را نیز دارد. از آثار نمایشی او می توان «من به باغ عرفان»، «هفت شهر عشق»، «شمس پرنده»، «لیلی و مجنون»، «سیاوش در آتش»، «رند خلوت نشین» و «هفتخان رستم» را نام برد که به گفته خودش نمایش «شمس پرنده» دربارهٔ مولوی از بهترین کارهایش بود که این نمایش تا سال ۱۳۹۵ بیش از ۲۰۰ اجرا در ایران، ایتالیا و فرانسه داشت. «شمسِ پرنده» و «اسطورهٔ سیاوش» دو نمایشی هستند که پری صابری در تالار یونسکو در پاریس به روی صحنه برد. وی در سال ۲۰۰۴ نشان هنر و ادب فرانسه را دریافت کرد. پری صابری در ۲۰ شهریور ۱۴۰۳ در سن ۹۲ سالگی در تهران درگذشت.
درباره نمایشنامه و تئاتر «رند خلوت نشین»:
«رند خلوت نشین» نوشتۀ «پری صابری» و ویراستاری «علی دهباشی»، نگاهی به خواجه حافظ شیرازی است که در سال 1380 توسط انتشارات سخن منتشر شد. در این کتاب، در واقع فرود انسان است از بهشت به عالم خاكی كه در قالب زندگی و اندیشه «حافظ شیرازی» تدوین یافته است. حافظ در این اثر، تمثیلی از «آدم» است و «شاخ نبات» نیز سمبلی از «حوا» و به تعبیری نماد همه زنان كه یک چند در عالم خاص می زیند.
حافظ همچون آدم به كره خاكی فرود می آید و هستی زمینی را تجربه می كند. او در گیر و دار تمامی مسائل زمینی قرار می گیرد و دوره های مختلف خوشی، مصایب و آلام بشری را حس می كند با این همه، جهان حافظ، این «رند خلوت نشین»، جهانی است در حضور خدا. داستان او حكایت انسان بندبازی است بر پرتگاهی هایل كه بار امانت به دوش گرفته است تا به سر منزل مقصود برسد. زندگانی او یک سفرنامه روحانی است كه آغاز آن در ازل است و فرجام آن در ابد. او كسی است كه نه تسلیم زاهد نماهای ریاكار می شود و نه سر بر قدرت پوچ ارباب زور فرود میآورد. در این نمایش، ابلیس نیز با حافظ به زمین می آید، اما حافظ همواره از او پرهیز می كند. از طرفی «شاه شجاع»، «شاه شیخ» و «امیرتیمور» شخصیت های دیگر نمایش هستند كه در واقع نماد همه حاكمان زمینی هستند و مانعی بر سر تعالی انسان به شمار می آیند. شخصیت دیگر نمایش ـ «یاقوت»ـ نیز چشم طنزآلود ملت ایران است كه صحنه روزگار را مشاهده می كند. در پایان نمایش، حافظ پس از چندی سیر در زمین و مشاهده و تجربه زندگی بشری ـ با همه آلام و خوشی ها ـ به نقطه مبدا رجعت می كند و دامن از عالم خاكی برمی چیند. در انتهای كتاب مقاله ای از خانم صابری تحت عنوان «تئاتر چیست؟» درج شده و در صفحات پایانی تصاویری از تمرینهای نمایش و بازیگران آن به چاپ رسیده است.
- نام کتاب: رند خلوت نشین (نگاهی به خواجه حافظ شیرازی)
- نویسنده: پری صابری
- ویراستار: علی دهباشی
- ناشر: انتشارات سخن