تذهیب و مینیاتور دیوان حافظ

محمود فرشچیان (۴ بهمن ۱۳۰۸ – ۱۸ مرداد ۱۴۰۴)، نقاش و نگارگر برجسته ایرانی است. او در ۴ بهمنِ ۱۳۰۸ در اصفهان متولد شد و از کودکی در فضایی هنری رشد یافت. محیط خانۀ او در محله احمدآباد اصفهان امکان رشد هنری وی را فراهم می‌کرد. پدر فرشچیان که نماینده فرش اصفهان بود، او را به کارگاه نقاشی «میرزا آقا امامی» برد. امامی به استعداد فرشچیان در زمینه نقاشی پی برد و در این دوره، فرشچیان با هنر ایرانی به ویژه هنر دوره‌های تیموری و صفوی آشنا شد. او سپس در سال ۱۳۲۴ وارد مدرسه هنرهای زیبای اصفهان شد و نزد «عیسی بهادری» آموزش دید و در سال ۱۳۲۹ دیپلم خود را دریافت کرد. پس از آن به مطالعه هنر نقاشی، قالی‌بافی و کاشی‌کاری اصفهان پرداخت. فرشچیان پس از پایان خدمت سربازی در سال ۱۳۳۲ برای گذراندن دوره هنرستان هنرهای زیبا به اروپا سفر کرد و چندین سال به مطالعهٔ آثار هنرمندان غربی در موزه‌ها پرداخت. پس از بازگشت به ایران، کار خود را در اداره کل هنرهای زیبای تهران آغاز کرد و به مدیریت اداره ملی و استادی دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران برگزیده شد. او در سال ۱۳۳۴ با «نیادخت قوامی» ازدواج کرد و صاحب دو دختر و یک پسر شد. فاطمه فرزند نخست فرشچیان در رشته پزشکی دانشگاه تهران تحصیل کرد و در دهه ۱۳۶۰ به سازمان مجاهدین خلق ایران پیوست و سال ۱۳۶۷ به همراه همسرش «ابوذر ورداسبی» در عملیات فروغ جاویدان کشته شد. پسر فرشچیان، علیمراد نام دارد که پزشکِ متخصص ارتوپدی است و لیلا دختر دیگرش، در رشته روش های تحلیلِ رفتارِ کاربردی تحصیل کرده است و اکنون در شورای ارائه خدمات اوتیسم در ایالت نیوجرسی آمریکا مشغول به فعالیت است. آثار محمود فرشچیان از شعر کلاسیک، ادبیات فارسی، قرآن، کتاب‌های مقدس مسیحیان و یهودیان، و همچنین تخیل عمیق خود او تأثیر گرفته بود. او نقش مهمی در معرفی هنر ایران به صحنه بین‌المللی هنر ایفا کرده بود. یکی از آثار مهم او تابلوی «عصر عاشورا» است که در سال ۱۳۵۵ به تصویر کشید ولی پس از انقلاب ۱۳۵۷ مورد توجه قرار گرفت. از دیگر آثار او می توان به تابلو های «ضامن آهو»، «پنجمین روز آفرینش»، «ابراهیم نبی»، «شمس و مولانا»، تصویرگری «شاهنامه»، نقاشی برای «دیوان حافظ» و «رباعیات عمر خیام» نام برد. نخستین نمایشگاه مستقل فرشچیان در سال ۱۹۴۸ در دفتر انجمن فرهنگی ایران و بریتانیا در اصفهان و دومین نمایشگاه او در قصر چهل ستون اصفهان برگزار شد. پس از آن، آثار خود را به خارج از ایران می‌فرستاد. نمایشگاه او در سال ۱۹۶۰ در استانبول ترکیه باعث شد هنر خود را به جهان معرفی کند. همچنین نخستین نمایشگاه‌های وی در ایالات متحده در سال‌های ۱۹۷۲ و ۱۹۷۳ برگزار شده بود. آثار فرشچیان در ۵۷ نمایشگاه انفرادی و ۸۶ نمایشگاه گروهی در ایران، اروپا، آمریکا و کشورهای آسیایی به نمایش گذاشته شده‌اند. از دیگر آثار هنری او، طراحی ضریح حرم امام رضا (ع) در مشهد است. او همچنین عضو کمیتهٔ ناظر بر ساخت حرم بود. آثار فرشچیان در مجموعه‌های خصوصی افرادی چون شاهزاده آکی‌شینو ژاپن، الیزابت دوم و شاهزاده فیلیپ، ملکه یویلیانای هلند، شاهزاده آقاخان چهارم، روسای جمهور و نخست‌وزیران پیشین ایالات متحده، فرانسه، ایتالیا، برزیل و هند، جیمز ویلیام فولبرایت، آرتور پوپ و حتی مایکل جکسون نگهداری می‌شوند. همچنین «موزه استاد محمود فرشچیان» که به آثار او اختصاص یافته است در سال ۱۳۸۰ توسط بنیاد میراث فرهنگی در مجموعه فرهنگی سعدآباد تهران گشایش یافت. محمود فرشچیان جوایز بسیاری از مؤسسات هنری و مراکز فرهنگی مختلف دریافت کرده بود. از این جوایز می توان «مدال طلای جشنواره بین‌المللی هنر، آمریکا»، «تندیس طلایی اسکار ایتالیا»، «نشان هنر نخل طلایی ایتالیا»، «جایزهٔ اول وزارت فرهنگ و هنر، ایران»، «مدال طلای جشنوارهٔ بین‌المللی هنر، بلژیک» و … را نام برد. محمود فرشچیان ۱۸ مرداد ماه ۱۴۰۴ در سن 95 سالگی در ایالات متحده آمریکا درگذشت و پیکرش در کنار آرامگاه صائب تبریزی در خیابان صائب اصفهان به خاک سپرده شد.